Welke MIDI controller moet ik kiezen voor mijn klavier?

Verschillende klavieren van verschillende merken maken het er niet gemakkelijker op om een bijpassende MIDI controller uit te kiezen. Niet elk klavier maakt gebruik van dezelfde schakeling. En als je twee verschillende klavieren hebt die dezelfde connector hebben, kan het zomaar zijn dat de pinout van de connectoren niet met elkaar overeen komt. Als je aan het eind van dit artikel gekomen bent, weet je hoe jouw klavier werkt en welke MIDI controller je het beste kunt gebruiken om het klavier te midificeren.

Klavier met diode matrix

Klavieren met een diode matrix herken je vaak aan de 16-polige connector. Dankzij deze matrixstructuur kun je met slechts 16 pinnen de status van elke toets bepalen. Dit werkt door de toetscontacten op te nemen in een matrix van scanlijnen en massa-lijnen. Met acht scanlijnen en acht matrixmassa’s lees je op deze manier tot wel 8×8 = 64 toetsen uit.

Onderstaande uitleg toont een eenvoudig voorbeeld van een 3×3 matrix met 9 toetsen. De werking is als volgt: je zet een spanning van 5V op één van de scaningangen (bijvoorbeeld S1) en leest daarna de spanning op de drie matrixmassa’s (M1 tot M3). Wanneer geen enkele toets is ingedrukt, meet je op alle massa’s 0V. Is bijvoorbeeld toets 1 ingedrukt, dan loopt de spanning via deze toets van S1 naar M1 en meet je daar 5V. De overige massa’s (M2 en M3) blijven op 0V, omdat de bijbehorende toetsen niet zijn ingedrukt.

Uitlezen in stappen:

• Zet 5V op S1 (S2 en S3 op 0V)
  → Meet M1 (toets 1), M2 (toets 2), M3 (toets 3)
• Zet 5V op S2 (S1 en S3 op 0V)
  → Meet M1 (toets 4), M2 (toets 5), M3 (toets 6)
• Zet 5V op S3 (S1 en S2 op 0V)
  → Meet M1 (toets 7), M2 (toets 8), M3 (toets 9)

Hoewel dit een kleine matrix is, werkt hetzelfde principe ook voor grotere matrices tot 8×8 = 64 toetsen.

Voor het uitlezen van zulke grote matrices gebruik je de Matrixscanner module. Deze krachtige MIDI-interface is speciaal ontwikkeld voor het uitlezen van maximaal 64 toetsen, schakelaars of registers. Je koppelt de module eenvoudig aan de pedaalscanner, waardoor hij naadloos integreert in een bestaande opstelling.

Deze oplossing is ideaal voor het midificeren van klavieren uit oudere orgels. Heb je een diode matrix met maximaal 64 toetsen? Dan biedt de Matrixscanner een efficiënte manier om jouw klavier MIDI-compatibel te maken, zonder het mechanisch aan te passen.

Klavier met gemeenschappelijke massa

De wat oudere klavieren en o.a. Laukhuff klavieren hebben een toetscontactschakeling met een gemeenschappelijke massa. Dit is te herkennen aan de metalen strip of stang. Deze strip of stang is over de gehele breedte van het klavier aanwezig. Bij het indrukken van een toets drukt er een veertje of kammetje tegen de lange metalen strip aan. Het elektrisch schema ziet er zo uit:

Hier zijn niet alle toetsen getekend, maar is de tekening beperkt tot twee octaven (24 toetsen). Een klavier heeft over het algemeen 54 of 61 toetsen.

Om een klavier met gemeenschappelijke massa te midificeren is één van de uitbreidingskaarten voor 64 ingangen (common GND) het meest aan te bevelen. Deze uitbreidingskaart is er in twee versies. De versie met klemcontacten is vooral handig voor klavieren waar elke toets is voorzien van een draad. Zonder te hoeven solderen kunnen de draden eenvoudig op de MIDI controller aangesloten worden. De andere versie maakt gebruik van flatcables om de verbinding tussen de MIDI controller en de toetsen te maken. Het compacte ontwerp van deze uitbreidingskaart maakt een nette afwerking op het klavier mogelijk.

De MIDI controller voor 64 ingangen (common GND) met MIDI aansluiting kan gebruikt worden voor het midificeren van enkele losse schakelaars, maar wordt niet aanbevolen om klavieren mee te midificeren. Het aansluiten van de toetscontactdraden op deze midicontroller is namelijk lastiger dan bij de uitbreidingskaarten.

Klavier met matrix massa’s

Sommige klavieren gebruiken een schakeling die gebruikt wordt in een diode matrix. De diodes zijn hier echter niet op het klavier bevestigt, maar op de MIDI controller. Net als bij het klavier met gemeenschappelijke massa heeft dit klavier bij elke toets een draadje. In plaats van één massa zijn er nu echter acht massa’s. Dit is te herkennen aan een metalen strip of stang die zich onder elke acht toetsen bevindt. Het elektrisch schema ziet er zo uit:

Voor een klavier met zo’n elektrisch schema is de uitbreidingskaart voor 64 ingangen (IDC, matrix) zeer geschikt. Middels flatcables worden de toetsencontacten verbonden met de ingangen op de uitbreidingskaart. De acht massa’s worden aangesloten op de 8-polige matrixmassa connector.

Fatar klavieren

Het Italiaanse bedrijf Fatar maakt hoogwaardige Fatar klavieren die veel gebruikt worden in digitale orgels. Deze klavieren gebruiken een diode matrix om toetsinformatie efficiënt en betrouwbaar uit te lezen. Twee rode MicroMatch connectoren kenmerken het ontwerp; via deze connectoren lees je het klavier direct uit.

Ons assortiment bevat twee MIDI controllers die speciaal geschikt zijn voor het uitlezen van Fatar klavieren. In de meeste gevallen kies je het beste voor de uitbreidingskaart voor Fatar klavieren. Deze kaart sluit je eenvoudig aan op meerdere klavieren tegelijk en integreer je probleemloos met andere orgelonderdelen.

Wil je slechts één Fatar klavier midificeren? Dan gebruik je in plaats daarvan de MIDI controller met eigen MIDI-aansluiting voor Fatar klavieren. Deze controller biedt een snelle en compacte oplossing voor eenvoudige toepassingen of kleinere orgelprojecten.

Zo stel je jouw orgelsysteem helemaal naar wens samen, met maximale betrouwbaarheid en flexibiliteit.